De Interdependente Economie vormt ons nieuwe speelveld voor waardecreatie. The personal is global. Een speelveld waarin we al ons denken en handelen moeten mobiliseren om gezamenlijk tot oplossingen te komen. Betrokkenheid van ons allemaal is daarbij een absolute voorwaarde. We zijn sterk van elkaar afhankelijk; noem het een soort nieuwe vorm collectiviteit en solidariteit. Maar wel een solidariteit vanuit de eigen keuze en niet opgelegd door de overheid. Een speelveld waarin Verbondenheid, Duurzaamheid en Wederkerigheid de belangrijkste spelregels vertegenwoordigen.

Verbondenheid
Mensen verzamelen zich in sociale netwerken. Deze netwerken vormen mondiaal een enorm potentieel aan (kennis)werkers. En de mensen in die netwerken hangen allerlei data, informatie en kennis in the cloud en zorgen voor context bij deze informatie. De technologie schrijdt voort. Software oplossingen, groot en klein, om slimmer te werken, samenwerkingssoftware, veelal gratis; alles is in overvloed beschikbaar. Waar we ons ookbevinden hebben we toegang tot onze data, systemen en andere mensen uit ons netwerk. Moderne, open organisaties zoeken actief de verbinding met al deze mensen, hun stakeholders. Ze maken slim gebruik van hun kennis en stellen deze kennis weer ter beschikking van anderen. Zo versterken mensen en organisaties elkaar. Verbondenheid dus van mensen en informatie en kennis. De waardeketens worden daarmee vervangen door de waardenetwerken.

Duurzaamheid
Voor mij staat duurzaamheid niet alleen voor groen werken of het maken van groene producten, maar vooral op een andere manier omgaan met elkaar en met onze grondstoffen, een manier die gunstig is voor onze nazaten.

A sustainable society:
- meets the needs of the present generation;
- does not compromise the ability of future generations to meet their own needs;
- provides each individual the opportunity to develop himself in freedom, within a well
balanced society and in harmony with its surroundings.'
(Bron: Sustainable Society Foundation.)

Wederkerigheid
Waardecreatie uitgedrukt in kapitaal betekent in de Interdependente Economie niet alleen ‘geld’. Kapitaal bestaat uit sociaal kapitaal, de gecombineerde transactionele waardesystemen (het klassieke geld) en de alternatieve waardesystemen (locale ‘valuta’). In deze mix van ingrediënten is wederkerigheid veel beter en als vanzelfsprekend te realiseren.
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________

Een andere kijk op groei

De Interdependente Economie kent vier groeistoffen:
- Het gaat om wat ‘er uitgaat’ en niet om ‘wat er binnenkomt’. Dus niet: “Zijn we vandaag weer rijker dan gisteren?” Het gaat erom of mensen het beter hebben. Waarom nog meer producten produceren die niemand hebben wil?
- Het gaat om connecties en niet om transacties. Slim groeien gaat juist over verbinden en co-creëren en niet over alleen het verhandelen van spullen aan elkaar.
- Het gaat om mensen, niet om producten. Het gaat om de vaardigheden, de betrokkenheid en creativiteit van mensen.
- Het gaat om openheid, vervagende begrenzingen en oorspronkelijkheid of echtheid. Vertrouwen in de processen. Vertrouwen in elkaar.

In deze optiek laat groei zich niet langer beschrijven via indexen zoals het Bruto Nationaal Product. (De enige reden om groei te vertonen in ons BNP is om de bancaire draken ervan te overtuigen dat we op termijn onze schulden nog kunnen terugbetalen.) We kunnen immers ook groeien in niet direct tastbare zaken zoals ons sociale kapitaal. De vraag voor mij is overigens of je dergelijke groei exact zou willen meten…
__________________________________________________________________________
__________________________________________________________________________

De waardenetwerken, dus de plaats waar het oude en het nieuwe weer gaan samenwerken, kenmerken zich door een heldere communicatie en direct samen ‘zaken doen, ontwerpen, maken en beoordelen’. Dat noemen we The Mesh, niet zomaar een netwerk maar HET Netwerk. Een enorm cluster van waardenetwerken, ook wel value constellations genaamd. Processen in die chaordische samenleving worden door de sociale media sterk vereenvoudigd: er ontstaat zoals Martijn Aslander dat noemt een Easycratie. Josephine Green, trendwatcher bij Philips, noemt het de pancake society. Een samenleving die, doordat we beter verbonden zijn - met elkaar, met anderen, met kennis en met transactiesystemen - veel platter en dus eenvoudiger is.

Er ontstaat een nieuw economisch speelveld. De verbondenheid van prosumers met de nieuwe organisatie 3.0 zorgt ervoor dat afnemers al in een vroegtijdig stadium mee te werken en daarmee mee bepalen wat er geproduceerd gaat worden en hoe. Het gaat daarbij niet meer om het product zelf. Steeds meer producten worden verpakt in een dienst. Veel mensen willen wel toegang hebben tot iets, maar hoeven dat zelf niet meer te bezitten. In het boek What’s Mine Is Yours onderscheiden de auteurs Botsman en Rodgers drie systemen van collaborative consumption: Product-service-systemen, Herverdelingsmarkten en Samenwerkende Levensstijlen. Ik zou het eerder collaborative prosumption noemen.

Bij Product-service-systemen wil de ‘prosument’ wel de geneugten maar niet de lasten. Zo kennen we in Amerika al in diverse grote steden de Zipcar, vergelijkbaar met Green Wheels in Nederland, maar anders georganiseerd. Wanneer ik een auto wil huren, check ik via het internet waar de dichtstbijzijnde auto zich bevindt en reserveer ik deze via mijn mobiel. Dankzij Google Maps vind ik die auto zonder problemen. De auto herkent mijn mobiel en stelt me in staat de motor te starten. Via een review laat ik voor vertrek nog even weten of de auto schoon is achter gelaten. Daarmee is letterlijk een zelfreinigend vermogen in het systeem ingebouwd, want iemand die er stelselmatig een rommeltje van maakt wordt gewoon uit het systeem gegooid en mag niet meer meedoen. Bij het uitchecken wordt direct afgerekend via mijn mobieltje en de auto meldt zijn nieuwe positie. In 2009 had Zipcar al een omzet van meer dan $100 miljoen. Bijkomend voordeel is dat mensen veel bewuster kiezen voor autorijden of niet en dat Zipcar-deelnemers minder vaak de auto gebruiken.
Uiteraard is dit model ook op andere diensten en producten van toepassing. Het Amerikaanse Solarcityverhuurt, installeert en onderhoudt zonnepanelen en regelt met het energiebedrijf het contract voor de overproductie van de gewonnen stroom. Waarom hebben alle tuinbezitters zelf een grasmaaier, een bladblazer, een heggenschaar en ander duur en weinig gebruikt gereedschap? Bij Zilok, ook in Nederland, huur je tuingereedschap en nog veel meer van andere particulieren. Het Wittefietsenplan van voormalig provo Roel van Duijn kan dus weer van stal!

Bij Herverdelingsmarkten is er sprake van het doorgeven van zaken die je niet meer nodig hebt. Denk aan een site als Marktplaats. Bij Swaptree.com kun je cd’s, boeken en computerspellen ruilen met andere consumenten. Kinderkleding, boeken en nog veel meer: ruilen is beter dan weggooien!

Bij Samenwerkende Levensstijlen bieden we producten en diensten aan sociaal bekenden. In mijn eigen gastvrijheidindustrie zien we mogelijkheden om gratis te logeren bij ‘vrienden’ thuis op de bank of logeerkamer via Couchsurfing. In Nederland zijn 20.000 bedden beschikbaar en in Duitsland al meer dan 200.000. Singlespotcamping verzorgt het kamperen bij vrienden in de achtertuin en Seats2work regelt het werken op het kantoor van iemand anders. Via peer to peer lending lenen we geld aan gelijkgestemden. We beveiligen onze buurt doordat foto’s en filmpjes van onze mobieltjes de ogen en oren van justitie vormen. Of we stellen onze kennis ter beschikking van overheidsambtenaren en helpen daarbij nieuwe wetgeving tot stand te laten komen.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Februari 2011:
De auto van collega Vincent wordt gestolen. Depolitie heeft ‘geen tijd’ voor de aangifte. Vincent mobiliseert zijnuit 700 personen bestaande twitter netwerk. Die 700 mensenslaan aan het re-tweeten. Hij bereikt met zijn oproep, zo hebbenwe gemeten, meer dan 80.000 mensen.Binnen 14 uur is de auto gevonden en heeft Vincent zijn auto terug. Zonder autoradio, dat wel...
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Collaborative prosumption wordt mogelijk gemaakt door de verbondenheid van mensen, de mogelijkheid tot het ‘bewaken’ van kwaliteit en integriteit van het netwerk, de wil en het vermogen van mensen tot delen en de transparantie van het aanbod. De sociale media stellen ons in staat aan deze voorwaarden te voldoen. Misschien is het nog niet voor iedereen direct zichtbaar, maar sommige van deze diensten beginnen enorme vormen aan te nemen. Uiteindelijk gaat deze ontwikkeling de bestaande traditionele aanbieders compleet overbodig maken. ‘Prosumptie in samenwerking’ is het thema van de interdependente economie. En zo kunnen we ons eindelijk ontworstelen aan de wurggreep van de huidige financiële en productiesystemen. Hier ligt onze uitweg uit de Zombie economie.